Film The Trojan Women uit 1971 brengt krachtig anti-oorlogsboodschap als metgezel bij Nolans Odyssey

Michael Cacoyannis regisseert een getrouwe bewerking van Euripides die de focus verschuift naar het lijden van de vrouwen die achterbleven na de val van Troje

Christopher Nolans bewerking van Homers The Odyssey heeft de belangstelling voor oude Griekse verhalen en hun vele verfilmingen nieuw leven ingeblazen. Het bijna drieduizend jaar oude verhaal over de terugkeer van een held uit de Trojaanse oorlog blijft kijkers trekken en vestigt opnieuw de aandacht op verwante werken uit de klassieke literatuur.

Een opvallende metgezel is de film The Trojan Women uit 1971, geregisseerd door Michael Cacoyannis. De film bewerkt de tragedie van Euripides en plaatst de ervaringen van vrouwen centraal in plaats van veldslagen te vieren.

Getrouwe bewerking richt zich op het lijden van vrouwen

Cacoyannis keerde met dit project terug naar de Griekse tragedie na zijn trilogie te zijn begonnen met Electra in 1962. Met de vertaling van Edith Hamilton blijft de film dicht bij het originele toneelstuk, terwijl de goden worden weggelaten. De dialoog behoudt een theatrale kwaliteit die sommige kijkers ongewoon kan vinden, maar de verandering van perspectief maakt het verhaal tot een moreel tegenwicht voor verhalen over verovering.

In plaats van heldhaftige triomf te benadrukken, onderzoekt het verhaal de wreedheid, het verdriet en het verlies dat wordt toegebracht aan degenen die de vernietiging van hun stad overleven. De vrouwen worden geconfronteerd met slavernij en het uitwissen van hun vroegere leven in de nasleep van de oorlog.

Sterrenbezetting levert intense prestaties

De productie heeft een opmerkelijk ensemble met Katharine Hepburn als Hecuba, Vanessa Redgrave als Andromache, Geneviève Bujold als Cassandra, Irene Papas als Helen en Brian Blessed. Cacoyannis castte grote Hollywood-namen en presenteerde het verhaal in het Engels om een breed publiek te bereiken met zijn universele waarschuwing over de wreedheid van oorlog.

Hepburn levert een van haar meest kwetsbare prestaties en verzacht haar vertrouwde stijl. Redgrave brengt rauwe smart over, vooral in een scène waarin Andromache het lot van haar zoon te horen krijgt. Bujold brengt manische energie in de profetische Cassandra, terwijl Papas de complexe ambiguïteit van Helen vastlegt. Papas speelde later Clytemnestra in Cacoyannis' film Iphigenia uit 1977, een rol die later werd overgenomen door Lupita Nyong'o in Nolans Odyssey.

The Trojan Women als anti-oorlogsstatement

Cacoyannis, een Grieks-Cypriotische filmmaker, toneelschrijver, acteur en jurist, benadrukte consequent Griekse verhalen in zijn werk. Critici verwijten de film soms zijn theatrale presentatie en meedogenloze emotionele toon, maar dergelijke klachten negeren het onderwerp. Het verhaal toont de verbranding van een stad, de slachting van families en de schending van overlevenden, omstandigheden die diepe uitingen van pijn rechtvaardigen.

Verhaal blijft actueel en tijdloos

Anti-oorlogscinema richt zich vaak op soldaten aan het front, zoals in Academy Award-winnende films als All Quiet on the Western Front en Saving Private Ryan. The Trojan Women onderzoekt daarentegen degenen die simpelweg door het conflict zijn getroffen. Recente romans zoals A Thousand Ships van Natalie Haynes en The Silence of the Girls van Pat Barker hebben de Trojaanse oorlog eveneens vanuit het perspectief van vrouwen verteld.

De film uit 1971 sluit af met een opdracht: "Wij die deze film hebben gemaakt, dragen hem op aan allen die zich onbevreesd verzetten tegen de onderdrukking van de mens door de mens." De boodschap geldt voor lopende wereldwijde conflicten die vrouwen en kinderen treffen in plaatsen als Palestina, Iran, Oekraïne, Soedan, Myanmar en Syrië.