Het Europees Parlement heeft een resolutie gesteund die de autonomie van de Europese Unie bij de toegang tot strategische grondstoffen wil versterken. Het initiatief, goedgekeurd met 470 stemmen voor, 83 tegen en 108 onthoudingen in Straatsburg, stelt voor om gemeenschappelijke reserves van zeldzame aardmetalen aan te leggen, de aankopen tussen de lidstaten te coördineren en de export van kritieke reststoffen te beperken om te voorkomen dat ze de Europese markt verlaten.
De maatregel komt voort uit de noodzaak om mogelijke verstoringen in de aanvoer voor te zijn in een scenario van handelsspanningen en geopolitieke rivaliteit. Deze materialen zijn essentieel voor de productie van batterijen, elektrische voertuigen, microchips, windturbines en defensieapparatuur. De sterke concentratie van winning en verwerking in China maakt de beschikbaarheid ervan een belangrijk vraagstuk voor het Europese concurrentievermogen.
Tot de belangrijkste aanbevelingen behoort de oprichting van een Europees agentschap voor kritieke grondstoffen met eigen financiering. Dit orgaan zou de markten monitoren, risico’s in de aanvoer identificeren, de strategische reserves beheren en gezamenlijke aankopen tussen overheden en bedrijven bevorderen. Het doel is dat de EU-landen op een uniforme manier kunnen reageren op handelsbeperkingen of aanvoerproblemen.
Het rapport stelt ook voor om 2 miljard euro aan deze strategie toe te wijzen binnen het EU-meerjarig financieel kader voor de periode 2028-2034. De middelen zouden worden besteed aan projecten voor winning, verwerking en recycling van essentiële grondstoffen, evenals aan het versterken van de toeleveringsketens binnen de Unie.
Een ander voorstel geeft de Europese Commissie de mogelijkheid om in specifieke omstandigheden de export van reststoffen en afval van kritieke materialen, zoals afkomstig van permanente magneten, te beperken. Zo wil de EU herbruikbare grondstoffen terugwinnen en voorkomen dat ze het EU-grondgebied verlaten terwijl ze de eigen industrie zouden kunnen bevoorraden.
Kritieke grondstoffen zijn de munteenheid van geopolitieke macht geworden.
De rapporteur van het verslag, Europarlementariër Mohammed Chahim, benadrukte de geopolitieke dimensie van deze grondstoffen. De voorgestelde maatregelen moeten de gebruikelijke institutionele procedures doorlopen voordat ze bindende verplichtingen voor de lidstaten worden.