Mark Carney waarschuwde eerder dit jaar medemiddelgrote mogendheden onomwonden: als zij geen plaats aan tafel bemachtigen, riskeren ze op het menu te belanden. De komende top tussen de VS en China maakt die boodschap voor de Europese Unie extra duidelijk.
Donald Trump en Xi Jinping gaan het hebben over kunstmatige intelligentie, handel en wereldwijde stabiliteit. Europa bevindt zich opnieuw aan de zijlijn, een gevolg van langdurige tekortkomingen op het gebied van defensiecapaciteit en technologisch leiderschap.
Het blok is sterk afhankelijk van Amerikaanse defensieapparatuur, waaronder de F-35-straaljager. Het mist grote technologieleiders en blijft intern verdeeld. Deze factoren hebben zijn stem in het Midden-Oosten verzwakt, het buiten de Oekraïne-Rusland-vredesbesprekingen gehouden en het kwetsbaar gemaakt wanneer de toegang tot geavanceerde Amerikaanse AI-systemen wordt beperkt.
Europa heeft de defensie-uitgaven sinds 2020 aanzienlijk verhoogd en samenwerkingen gestimuleerd, zoals die tussen het Nederlandse bedrijf ASML Holding NV en het Franse AI-bedrijf Mistral. Toch groeit de kloof met de Verenigde Staten en Azië verder.
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft gewezen op de risico’s van afhankelijkheid van Amerikaanse gasleveranties en een dagelijks handelstekort met China van €1 miljard. Nieuwe tariefafspraken tussen Washington en Beijing kunnen de Europese markten overspoelen met extra goedkope Chinese producten, waardoor de druk op lokale industrieën toeneemt die al te lijden hebben onder eerdere importgolven.
Bestaande beschermingsmaatregelen hebben Chinese automakers zoals BYD Co. er niet van weerhouden recordmarktaandelen te veroveren. Guangzhou Automobile Group Co. plant om tegen 2030 een twaalftal nieuwe elektrische en hybride modellen in Frankrijk te introduceren.
Amerikaanse bedrijven waaronder Amazon.com Inc. beheersen ongeveer 70 procent van de cloudcomputing in de regio. Op het gebied van AI zou de EU regels van anderen kunnen moeten volgen als Washington en Beijing afspraken maken over de ontwikkeling van geavanceerde modellen. Het opbouwen van eigen capaciteiten blijft essentieel voor meer invloed.
China levert ongeveer 70 procent van de Europese import van zeldzame aardmetalen en heeft die positie in het verleden als pressiemiddel gebruikt. Bloomberg Economics-analist Antonio Barroso merkt op dat een stabielere relatie tussen de VS en China Beijing extra ruimte kan geven om de EU onder druk te zetten op handelsvraagstukken.
Het doel is om een deel, en niet het geheel, van de halfgeleiderwaardeketen te beheersen. Een onderhandelingstroef in internationale gesprekken is een geopolitieke noodzaak.
nauwere banden met Canada kunnen via toegang tot energie en kritieke mineralen enige druk verlichten. Toch kennen dergelijke samenwerkingen tussen middelgrote mogendheden inherente grenzen en kunnen ze geen vervanging vormen voor beslissende interne hervormingen in Brussel.
Het blok bespreekt veerkracht van toeleveringsketens, hogere defensiebudgetten, energie-infrastructuur en maatregelen tegen handelsonevenwichtigheden met China. De cruciale volgende stap is het omzetten van deze besprekingen in resultaten die de economische kosten van het viseren van Europa aantonen.
Aanvullende opties bestaan in veiligheidssamenwerking, waaronder raketverdedigingsprojecten met Oekraïne en Arctische partnerschappen met Canada. EU-functionarissen plannen volgende maand een bezoek aan China, waarbij duidelijke prioriteiten van belang zullen zijn te midden van groeiende populistische steun in belangrijke lidstaten.