De controverse is losgebarsten na de aankondiging van twee voormalige NBA-spelers. Enes Kanter Freedom en Royce White hebben verklaard dat ze zich willen aanmelden voor de WNBA-draft van 2027 als protest tegen de huidige eligibiliteitsregels van de vrouwencompetitie.
Beide spelers, die destijds in de eerste ronde van de NBA-draft werden gekozen, plaatsten hun verklaringen vrijwel gelijktijdig. Kanter Freedom stelde dat hij na bestudering van de richtlijnen officieel in aanmerking komt voor de WNBA, omdat een eigen verklaring volgens hem voldoende is.
Na zorgvuldige overweging en bestudering van de huidige eligibiliteitsrichtlijnen verklaar ik mij officieel in aanmerking komend voor de WNBA. Als een eigen verklaring volstaat om aan de voorwaarden te voldoen, dan voldoe ik aan alle eisen om in de competitie uit te komen.
Kort daarna sloot Royce White zich aan bij het initiatief met een bericht dat de definitie van eligibiliteit en de mogelijke eisen rechtstreeks in twijfel trekt.
Ik ben nu transgender. Ik ga een carrière nastreven in de WNBA… Ik identificeer me als een transvrouw die zich slechts af en toe als vrouw identificeert. Ik wil eerlijk en zonder discriminatie worden behandeld. Dit is een serieuze zoektocht. Ik heb ontdekt dat ik na 35 jaar eigenlijk een vrouw ben.
White stelde daarnaast verschillende vragen over de concrete criteria waaraan hij zou moeten voldoen, van fysieke aspecten tot mogelijke aanpassingen, en eiste dat de regels voor de rechter worden verdedigd.
Ik wil graag weten wat de parameters zijn. Wat zijn de exacte details? Aan welke criteria moet ik voldoen om te kunnen spelen? Is een pruik voldoende? Moet ik mijn baard scheren? Moet ik mijn stem hoger maken of een ingreep ondergaan? Ik wil de details van die regels kennen en hoop dat ze die voor de rechter kunnen verdedigen.
Het reglement van de WNBA is beperkter dan dat van andere competities. Artikel XIII van de collectieve arbeidsovereenkomst uit 2020 stelt dat alleen vrouwen mogen uitkomen in de competitie. Het 409 pagina’s tellende document definieert het begrip ‘vrouwen’ echter niet en bevat geen specifiek beleid voor transgender- of intersekse sporters. Ook wordt zelfidentificatie niet erkend als voldoende criterium voor eligibiliteit.