Documentaire onderzoekt echte moord en felle protesten achter polariserende film Cruising

Een nieuwe documentaire werpt een nieuwe blik op een van de meest verdeeldheid zaaiende momenten in de LGBTQ-filmgeschiedenis. Jeffrey Schwarz regisseert Mineshaft: The Cruising Murders, waarin de echte moord wordt onderzocht die William Friedkins thriller uit 1980 inspireerde, het intense filmproces in New York en de grootschalige protesten die uitbraken uit angst dat de film homofobie zou aanwakkeren.

Echte moord voedt scriptontwikkeling

Het verhaal begint met de moord in 1977 op Addison Verrill, een 36-jarige Variety-verslaggever. Paul Bateson, een voormalig radiologisch technicus, ontmoette Verrill in de leerbar Mineshaft in het West Village. Volgens Batesons verklaring gingen de twee naar Verrills appartement, hadden ze seks die Bateson onbevredigend vond, en de volgende ochtend viel Bateson aan terwijl Verrill sliep: hij sloeg hem met een gietijzeren pan en stak hem vervolgens neer. Bateson werd later verdacht van een reeks onopgeloste Bag Murders met verminkte lichamen die uit de Hudson werden gevist, hoewel hij nooit in die zaken werd aangeklaagd.

Friedkin hoorde van de zaak-Verrill via een column in de Village Voice en werkte het script uit zonder contact op te nemen met de familie van het slachtoffer of de columnist. Verrills voormalige partner Bob Geary en zijn zus Pamela Verrill Walker delen in de documentaire pijnlijke herinneringen aan het zien hoe een persoonlijke tragedie werd omgezet in entertainment.

Activisten mobiliseren tegen vermeende stigmatisering

De productie ondervond meteen weerstand van homorechtenorganisaties. Veel activisten vreesden dat scènes in de leer- en S&M-subcultuur stereotypen van geweld en verderfelijkheid zouden versterken. Een gelekt script bracht Village Voice-columnist Arthur Bell ertoe lezers op te roepen te protesteren tegen wat hij een bevooroordeelde weergave noemde. Demonstranten kwamen in groten getale opdagen, verstoorden de opnames en maakten de cast, waaronder hoofdrolspeler Al Pacino, ongerust.

Critici binnen de gemeenschap wezen op het ambiguë einde van de film, dat vragen opriep of Pacino’s undercoveragent was veranderd of gecorrumpeerd door zijn onderdompeling in de scene. De timing versterkte de spanningen, omdat het grote publiek pas recentelijk complexere homoseksuele personages op het scherm had gezien.

Friedkin verdedigt smalle focus op subcultuur

In archiefinterviews benadrukt Friedkin dat de film slechts één specifieke wereld in beeld bracht, niet de bredere homoseksuele gemeenschap. Hij vergelijkt het met zijn eerdere interesse in gesloten groepen zoals de politie of de geestelijkheid. Pacino distantieerde zich al vroeg van het project en sloeg promotionele verplichtingen over. In de loop der tijd is de film uit de actieve controverse verdwenen, maar hij blijft een ongemakkelijke plek innemen in discussies over vroege mainstream LGBTQ-representatie.

Schwarz verzamelt rijk archiefmateriaal

Schwarz heeft ruime ervaring met het documenteren van queer figuren, van Tab Hunter tot John Waters’ muze Divine en activist Vito Russo. De nieuwe film bevat beeldmateriaal uit die tijd, interviews met betrokkenen en een synthwave-soundtrack die de sfeer van het tijdperk oproept. Details zoals het feit dat Friedkin en adviseur Randy Jurgensen de kledingcode van de leer-scene overnamen tijdens hun research, geven kleur aan het productieproces.

De documentaire vermeldt ook een griezelige samenloop van omstandigheden: Bateson had vijf jaar voor de moord een kleine rol als medisch assistent in Friedkins The Exorcist. Friedkin uitte later zijn fascinatie voor de gesloten wereld van de leerbars, waaronder de Anvil, Badlands en de pieren in het Meatpacking District.

Film biedt venster op het pre-AIDS-tijdperk

Ondanks de gefragmenteerde structuur levert het project waardevolle context voor wie queer sociale en filmgeschiedenis bestudeert. Met bijna negentig minuten voelt het soms gecomprimeerd, en sommige waarnemers suggereren dat het materiaal beter tot zijn recht zou komen in een langere serie. Toch vangt het verhaal hoe een grote studiofilm kortstondig een conflictpunt werd een cruciaal moment voordat de aidscrisis het nachtleven in New York ingrijpend veranderde.