Disco demolition night: hoe een honkbalpromotie uit 1979 een tijdperk beëindigde in comiskey park

Het chicago white sox-evenement dat het hoogtepunt van een muziekgenre omzette in zijn plotselinge ondergang.

Disco ontstond eind jaren zestig uit het nachtleven in de stad en domineerde het muzieklandschap van de jaren zeventig. Clubs die zich eerst vooral richtten op minderheidsgemeenschappen werden mainstream en trokken mensen van alle achtergronden in kleurrijke outfits naar volle dansvloeren. In 1978 stonden disco-singles 37 van de 52 weken op de eerste plaats in de hitlijsten. Zelfs rockbands deden mee aan de trend. Toen stortte het genre met verbazingwekkende snelheid in.

In tegenstelling tot de meeste muziekstijlen die geleidelijk verdwijnen, kwam er abrupt een einde aan disco op 12 juli 1979. De datum is direct verbonden met één gebeurtenis: Disco Demolition Night in Comiskey Park in Chicago.

White sox-promotie richt zich op disco-haters

De Chicago White Sox stonden in 1979 midden in de ranglijst van de American League. De gemiddelde opkomst vulde slechts ongeveer een derde van de bijna 48.000 plaatsen in Comiskey Park. Eigenaar Bill Veeck zocht manieren om de kaartverkoop te verhogen en vroeg zijn zoon, marketingdirecteur Mike Veeck, om frisse ideeën.

Mike Veeck herinnerde zich een recente ‘Salute to Disco’-avond met dansers op het veld. Hij stelde het tegenovergestelde voor: een avond voor mensen die de muziek niet mochten. Hij benaderde lokale dj Steve Dahl, die zijn baan bij WDAI was kwijtgeraakt toen de zender overstapte op een volledig disco-format. Nu bij WLUP positioneerde Dahl zich als anti-discofiguur en spoorde hij luisteraars aan om bij clubs in de hele stad ‘Disco sucks!’ te roepen.

Recordverbrandingspektakel trekt enorme menigte

De promotie bood een ticket voor 98 cent aan iedereen die een disco-plaat meebracht. Fans konden de verzamelde platen tussen de twee wedstrijden van een doubleheader tegen de Detroit Tigers zien exploderen. Organisatoren rekenden op ongeveer 20.000 bezoekers, terwijl Bill Veeck de politie vertelde dat het aantal mogelijk 35.000 zou bereiken. De werkelijke opkomst bedroeg naar schatting 55.000, met ongeveer 20.000 mensen die bij de ingangen werden weggestuurd.

De container voor platen liep al snel over. Toeschouwers namen albums mee naar hun plaatsen en gooiden ze het veld op, waardoor het spel herhaaldelijk werd stilgelegd.

Explosie leidt tot chaos op het veld

Nadat de White Sox de eerste wedstrijd hadden verloren, betraden Dahl en zijn sidekick Garry Meier het veld in militaire kleding. Rijdend in een jeep verklaarden ze de gebeurtenis tot de grootste anti-disco-bijeenkomst ter wereld. Dahl liet vervolgens de explosieven tot ontploffing brengen. Vinylscherven vlogen over het gras en lieten een krater achter. Meer dan 5.000 fans stormden het veld op, staken brandjes, klommen in palen en gooiden apparatuur omver. Ze stalen zelfs de honken. De hele scène werd uitgezonden op nationale televisie.

Forfait en nationale kritiek volgen

De tweede wedstrijd werd forfaitair toegekend aan de Detroit Tigers omdat het veld onbespeelbaar was geworden. Verslaggever Jimmy Piersall noemde het later de slechtste promotie ooit. Nile Rodgers van de band Chic vergeleek de scène met een ‘nazi-boekverbranding’. De Veecks kregen veel kritiek te verduren.

Disco krijgt plotselinge afwijzing van de industrie

Radiostations die disco-formaten hadden overgenomen, keerden snel terug naar rock. De Grammy Awards schrapten de categorie Best Disco Recording die het jaar ervoor was geïntroduceerd. Chic, wiens hit ‘Le Freak’ meer dan zeven miljoen exemplaren verkocht, merkte plotseling dat platenbazen niet meer opnamen. Platenmaatschappijen hernoemden stilletjes hun disco-afdelingen tot ‘dance music departments’.

Raciale spanningen liggen ten grondslag aan het anti-disco-sentiment

Achter de muziek ging diepere vooringenomenheid schuil. Auteur Marguerite Harold beschreef de televisiebeelden als een Klan-bijeenkomst. Usher Vince Lawrence, een jonge zwarte man die die avond werkte, merkte op dat veel platen die op het veld werden gegooid R&B- en funkplaten van zwarte artiesten waren in plaats van pure disco-tracks. Hij vroeg zich af waarom platen van groepen als Air Supply of Cheap Trick ontbraken. Het publiek was overwegend wit en hun afwijzing van disco kwam vaak voort uit de sterke banden met zwarte en homoseksuele gemeenschappen.

House-pionier Ralphi Rosario zag de avond later als zowel een terugslag als een katalysator. Hij citeerde Frankie Knuckles: ‘House music is disco’s revenge.’ Het genre dat vernietigd leek te zijn, beïnvloedde uiteindelijk nieuwe geluiden die de geest ervan voortzetten.