Daniel Auteuil verscheen dit jaar op het Filmfestival van Cannes met twee projecten en een onverwachte metgezel. Tijdens een Zoom-interview in het Frans landde een grijze papegaai op zijn hoofd en weigerde te vertrekken. De 76-jarige acteur lachte het weg en legde uit dat de vogel zijn grijze haar voor een nest aanzag. Het moment weerspiegelde zijn kalme aanwezigheid te midden van een carrière die meer dan 50 jaar en meer dan 120 films omspant.

Veelzijdige carrière omspant komediehits en intense drama’s

Auteuil kreeg 14 nominaties voor de César, meer dan welke andere acteur ook, en won de prijs voor beste acteur twee keer. Hij schakelde moeiteloos tussen brede komedies en sobere arthousefilms. Regisseurs als Michael Haneke, Agnès Varda en Claude Berri zochten hem allemaal op. Hij speelde tegenover Catherine Deneuve in twee films en deelde het scherm met Romy Schneider vroeg in zijn carrière. Toch roept zijn naam buiten Frankrijk vaak niets op bij jongere kijkers.

Hij heeft nooit Hollywoodsucces nagestreefd zoals sommige collega’s. Auteuil werkte in Italië en Engeland, maar bleef geworteld in Franse projecten. Die keuze hield hem aan de top van zijn thuismarkt zonder één exporteerbaar imago op te bouwen.

Vroege mislukkingen smeden vastberadenheid om te slagen

Op zijn negentiende werd Auteuil drie keer afgewezen door de topdramaopleiding van Frankrijk. Hij had geen plan B. Dat gebrek aan alternatieven dreef hem door jaren van kleine theater- en televisieklussen. De doorbraak kwam in 1980 met de kaskraker Les sous-doués. De film maakte hem beroemd, maar typecastte hem ook als licht komisch talent.

Claude Berri veranderde dat beeld. Hij castte Auteuil als de obsessieve boer Ugolin in Jean de Florette. De fysieke transformatie leverde een César en een BAFTA op. Auteuil herinnerde zich later dat hij zichzelf in de make-up zag en besefte dat mensen hem eindelijk anders zouden zien.

Claude Sautet stuurt de verschuiving naar subtiele, innerlijke spel

Het werk met regisseur Claude Sautet markeerde een nieuw keerpunt. In A Heart in Winter speelde Auteuil een vioolrestaurateur die geen emotie kon uiten. Hij vertrouwde op kleine gebaren en stiltes in plaats van uitbundige uitingen. Die aanpak zette zich voort in Haneke’s Caché, waarin hij een man speelde wiens verborgen verleden zijn gecontroleerde leven langzaam vernietigde.

Dubbele taak op Cannes benadrukt bereik over genres heen

Dit jaar verschijnt Auteuil in twee films. In de buiten competitie vertoonde komedie Crescendo speelt hij een operadirigent die zich een weg baant door de Franse kunstwereld na #MeToo. Het verhaal put uit zijn eigen opvoeding, omdat beide ouders in de opera werkten. In scherp contrast wordt zijn zesde film als regisseur, When the Night Falls, vertoond in de Cannes Première-sectie. Het sombere drama vertelt het verhaal van de redding in 1942 van 100 Joodse kinderen uit een Vichy-deportatiekamp bij Lyon.

Auteuil schreef het scenario mee en speelt de katholieke priester die de kinderen helpt redden. Hij ziet duidelijke parallellen met de huidige crises rond migrantenkinderen. De film fungeert ook als een bureaucratische thriller over hoe abstracte dossiers het lot van mensen bepalen.

Laat begin als regisseur volgt op decennia acteersucces

Auteuil probeerde al jong als acteur theater te regisseren. Vroege pogingen mislukten volledig. Acteerrollen hielden hem jarenlang bezig, dus wachtte hij tot hij een eigen visie had ontwikkeld. Nu ziet hij regisseren als een andere manier om verhalen te vertellen die hem raken.

Cannes blijft een persoonlijk ijkpunt na decennia van bezoeken

Auteuil heeft het festival ongeveer vijftien keer bezocht. Zijn opvallendste herinnering dateert uit 1996, toen hij de prijs voor beste acteur deelde voor The Eighth Day. Hij nam de prijs in ontvangst van juryvoorzitter Francis Ford Coppola. Dit jaar keert hij terug als zowel acteur als regisseur, nog steeds gefocust op het werk dat voor hem ligt.

Gedurende het hele gesprek bleef de papegaai op zijn schouder zitten en knabbelde aan zijn oor. Auteuil merkte het nauwelijks. Na vijf decennia benadert hij elke rol nog steeds met dezelfde praktische focus die hem van vroege tegenslagen naar het hart van de Franse cinema bracht.