Chinese import verdubbelt en versnelt achteruitgang Zuid-Afrikaanse maakindustrie door Trumps tarieven

Lokale fabrieken onder druk als zendingen uit China met 29 procent stijgen in 2026 terwijl de sector voor het derde kwartaal op rij krimpt

De industriële basis van Zuid-Afrika blijft krimpen onder toenemende concurrentie van goedkope Chinese goederen, een trend die is versneld sinds Donald Trump terugkeerde in het Witte Huis en barrières oprichtte voor Chinese exporteurs in de Verenigde Staten.

Chinese zendingen naar Zuid-Afrika zijn sinds het begin van het decennium meer dan verdubbeld en voegden in de eerste acht maanden van dit jaar bijna 10 miljard dollar toe vergeleken met dezelfde periode zes jaar eerder. Alleen Nigeria zag onder de grote Afrikaanse economieën een grotere stijging.

Handelsstromen verschuiven sterk in 2026

Het tempo nam toe nadat Trump opnieuw aantrad. Leveringen uit China stegen met 29 procent in de eerste acht maanden van 2026 vergeleken met een jaar eerder, omdat Chinese producenten nieuwe afzetmarkten zochten buiten de Amerikaanse markt.

Zuid-Afrika heeft een aanzienlijk handelstekort met China. Chinese goederen maken nu meer dan een derde uit van de industriële import van het land, terwijl ze slechts 5,9 procent van de export vertegenwoordigen, blijkt uit cijfers van de centrale bank. De maakindustrie noteerde in het kwartaal tot juni de derde opeenvolgende krimp.

Langdurige krimp maakt industrie kwetsbaar

Het aandeel van de maakindustrie in de economie is sinds 1994, toen het 24 procent bedroeg, ongeveer gehalveerd. De werkgelegenheid in de sector is sinds 2008 met een kwart gedaald. Moody’s Ratings plaatste Zuid-Afrika bovenaan zijn Manufacturing Vulnerability Index onder acht beoordeelde Afrikaanse landen, vanwege de grote industriële basis, de sterke afhankelijkheid van buitenlandse en vooral Chinese inputs in de export en de afnemende concurrentiekracht.

Het ratingbureau wees op bijzondere zwakte in machines en auto-onderdelen, waar binnenlandse producenten de afgelopen tien jaar gestaag terrein verloren aan Chinese leveranciers.

Bedrijven vragen bescherming terwijl onderzoeken toenemen

De International Trade Administration Commission onderzoekt vijf nieuwe verzoeken om bescherming tegen importgolven. De aanvragen betreffen gipsplaat, kunststoffen en koudgewalst staal. Aanvragers zijn onder meer de South African Fasteners Manufacturers’ Association, Saint-Gobain Construction Products South Africa Ltd., ArcelorMittal South Africa Ltd. en Hosaf, een dochter van KAP Ltd.

ITAC meldde dat de totale werklast rond stijgende import is toegenomen, met een opvallend aandeel uit Oost-Azië inclusief China.

Realiteit op de fabrieksvloer bij Alvern Cables

Bij Alvern Cables in Germiston ten oosten van Johannesburg heeft productiedirecteur Jaycen Padiachy de gevolgen met eigen ogen gezien. Het in 1967 opgerichte bedrijf maakt laag- en middenspanningskabels. Hoop op een herstel na de pandemie verdween toen import overspoelde. “Wat we nu zien is veel concurrentie op de markt; import raakt ons bedrijf”, zei Padiachy.

Het bedrijf verkortte een tijd productiebatches om levensvatbaar te blijven. Commercieel manager Juanita Kupersamy merkte op dat alleen inkopen uit Europa het bedrijf onconcurrerend zou maken. “China heeft het voordeel van sterke prijsconcurrentie”, zei ze.

Bedrijfsleiders roepen op tot duidelijker handelsbeleid

Je ziet geen bereidheid bij de overheid om de lokale industrie daadwerkelijk te beschermen, terwijl ze blijven praten over industrialisatie en beneficiatie. We hebben als land geen duidelijk handelsbeleid. We stellen politiek steeds boven economie.

— Busi Mavuso, hoofd van Business Leadership South Africa, interview

Het handelsdepartement stelt dat het het probleem aanpakt. Waarnemend adjunct-directeur-generaal Maoto Molefane noemde de wereldwijde handelsverstoring “een serieuze wake-upcall”. Hij zei dat het land een “vlinderstrategie” volgt om markten te diversifiëren buiten de traditionele partners.

Capaciteit aanwezig maar vraag en prijs blijven uitdaging

De capaciteitsbenutting in fabrieken lag in 2026 rond de 76 procent, lager dan de 83,2 procent in 2003 maar nog vergelijkbaar met niveaus in sommige ontwikkelde economieën. Het kernprobleem ligt in onvoldoende vraag naar concurrerend geprijsde binnenlandse productie.