Andy Burnham wuift praat over vervroegde verkiezingen weg terwijl Britse politieke klok tikt

De nieuwe premier wijst speculatie af terwijl hij vragen krijgt over legitimiteit en een krappe meerderheid voor de deadline van 2029

Andy Burnham heeft snel een einde gemaakt aan een van de meest hardnekkige Britse politieke hobby’s: het eindeloze debat over de vraag of de premier vervroegde verkiezingen zal uitschrijven.

Op 25 september verklaarde de nieuwe leider dat er de komende tijd geen verkiezingen komen. “Nee, geen verkiezingen binnenkort,” zei hij, eraan toevoegend dat hij elke speculatie over een vervroegde stembusgang “de kop in kan slaan”.

Burnhams weg naar de macht en de vijfjarenklok

Burnham trad aan nadat hij Keir Starmer had verdreven, de man die Labour twee jaar eerder naar de overwinning leidde. Zijn huidige ambtstermijn loopt tot augustus 2029, wat hem flexibiliteit geeft onder de Britse regels die geen vaste verkiezingsdata kennen zoals in de Verenigde Staten.

De eerdere zwakke peilingen van Starmer hadden het debat over timing doen verstommen. Een recente stijging van de Labour-steun onder Burnham heeft het gesprek weer doen opleven.

Argumenten om kiezers terug naar de stembus te roepen

Voorstanders stellen dat verkiezingen Burnham het nationale mandaat zouden geven dat hij nu mist na zijn burgemeesterschap van Greater Manchester tot juni. Het zou hem ook in staat stellen om beleidsafspraken te herzien die sommige Labour-figuren als beperkend zien, waaronder beloften tegen brede belastingverhogingen en elke herziening van het Brexit-referendum van 2016.

Een zwakker resultaat van Nigel Farage’s Reform UK heeft de directe druk van de rechtse populistische flank verminderd. Een afkoelende wereldeconomie zou ook om krachtiger maatregelen kunnen vragen die zonder nieuwe kiezersgoedkeuring moeilijk uit te voeren zijn.

Mogelijke tijdlijnen en recente precedenten

Burnhams eerste begroting komt in oktober, gevolgd door een tienjarenplan voor hervormingen in december. Beide kunnen als springplank voor een campagne dienen. Op 27 september kondigde hij aan de volgende verkiezingen te willen voeren over een hervorming van de sociale zorg, wat speculatie aanwakkerde dat een evaluatie medio 2027 het toneel zou kunnen vormen voor een stemronde.

De geschiedenis biedt gemengde lessen. Boris Johnson riep verkiezingen uit in december 2019 ondanks een mandaat tot 2022 en won een grote meerderheid door de Conservatieven te verenigen rond “get Brexit done”. Zijn voorganger Theresa May riep een verkiezing uit terwijl ze in sommige peilingen twintig punten voorlag en verloor uiteindelijk haar meerderheid.

Oppositiepartijen staan voor eigen uitdagingen

De Conservatieven onder leiding van Kemi Badenoch hebben bescheiden winst geboekt in de peilingen, maar blijven onder de 24 procent die ze in 2024 behaalden. Reform UK, dat meer dan een jaar lang vanaf april 2025 aan de top van de peilingen stond, is teruggevallen na financiële schandalen en staat nu in sommige onderzoeken achter zowel Labour als de Tories.

De risico’s van vervroegde verkiezingen voor Burnham

Een zetel-voor-zetel-analyse van YouGov die in de week van 20 september werd gepubliceerd, voorspelde dat Labour slechts 241 van de 650 zetels in het Lagerhuis zou winnen, een daling ten opzichte van 403, waardoor het geen meerderheid zou halen en mogelijk een coalitie zou moeten vormen. Een dergelijk resultaat zou tot de grootste zelf toegebrachte politieke wonden in de moderne Britse geschiedenis behoren.

Economische tegenwind voegt extra voorzichtigheid toe. Stijgende inflatie, rentetarieven en energierekeningen worden later dit jaar verwacht, samen met afkoelende groei als gevolg van de impact van de oorlog in Iran. Tegenstanders zouden elke belastingverhogende plannen kunnen afschilderen als de verborgen reden voor vervroegde verkiezingen.